با تشکيل دولت منتخب در روزهای آينده، اين موافقتنامه به پايان می رسد، اما سوال اين است که آيا موافقتنامه بن کاملاً عملی شد؟

انتظارات از موافقتنامه بن

اين موافقتنامه بايد افغانستان را از جنگ و بحران به يک جامعه قانونمند و با ثبات منتقل می کرد، اکنون که با تشکيل دولت منتخب در واقع اين موافقتنامه به پايان می رسد آيا چنين شده است؟

آيا واقعيتهای کنونی با انتظاراتی که سه سال پيش موافقتنامه بن در مردم افغانستان ايجاد کرده بود مطابقت دارد؟

موافقتنامه بن که ميان طرفهای درگير افغانی و جامعه جهانی به امضا رسيد، بايد خواستهای مشخص جامعه جهانی، مردم افغانستان .و طرفهای درگير درقضايای اين کشور را برآورده می کرد

مبارزه با تروريسم و مواد مخدر خواست جامعه جهانی بود و تامين امنيت، صلح، ثبات ، تحقق دموکراسی، تامين حقوق بشر و بازسازی کشور جنگ زده افغانستان خواست مردم اين کشور و سهم گيری و مشارکت در قدرت سياسی خواست گروههای در گير .در قضايای افغانستان بود

گردهمايی همه طرفهای درگير با حمايت جامعه جهانی در بن نخستين دست آوردش برای مردم خسته از جنگ افغانستان " اميد" بود، مردمی خسته از جنگهای پياپی که يا تلاش داشتند راه فرار به سوی کشورهای ديگر را بيابند و يا هم نا اميدانه نابسامانيهای .روز افزون زندگی و کشور شان را تحمل می کردند

اين مردم با تدوير اجلاس بن به آينده اميدوار شدند، آنچه اين اميد را تقويت کرد و برانتظارات مردم افغانستان افزود دخالت مسقيم .سازمان ملل متحد و جامعه جهانی در همايش بن بود

"مردم خوشبين بودند"

واقف حکيمی فعال سياسی درکابل به ياد می آورد که نه تنها مردم بلکه شماری از دولت مردان افغانستان در آن وقت بيش از حد .خوش بين بودند

آقای حکيمی می گويد: "من از برخی کسانی که در اجلاس بن شرکت داشتند و بعد ها از اعضای کليدی در دولت موقت و انتقالی بودند شنيدم که بسيار خوش بين بودند و می گفتند کمکهای جامعه جهانی برای باز سازی کامل افغانستان کافی است؛ مردم عادی افغانستان هم می گفتند که حالا که بيش از 30 کشور جهان با افغانستان اعلام همکاری کرده اند و افغانستان در مدت زمان اندکی .باز سازی خواهد شد

اما حالا اين مرحله به پايان رسيد خواستها و انتظارات مردم تاچه حدی برآورده شده است؟

"تغييرات کمتر از انتظارات بوده است"

ظهور افغان مدير مسئول روزنامه اراده، در اين مورد می گويد: "متاسفانه آنگونه که انتظار می رفت در سه سال گذشته کار چندانی صورت نگرفت و می توانم بگويم کارهايی که انجام شده بسيارکمتر از حد انتظار مردم بوده است، اما تنها مايه خوشی ما اين است که تهداب (بنيان) برخی کارها گذاشته شده، مثلاً تهداب يک پليس ملی و ارتش ملی گذاشته و شاهراهها قسماً بازسازی .شده است

آقای افغان همچنين معتقد است که در سه سال گذشته مردم تغييرات محسوسی را در زندگی شان احساس کرده اند و از نظر معيشت .و رفاه وضعيت شان بهتر شده است

او می افزايد: " به يک مثال ساده توجه کنيد: تلفن همراه يک وسيله مدرن است، امروز در همه شهرهای افغانستان مردم به طور وسيعی از اين وسيله استفاده می کنند که حد متوسط، ماهانه 20 دلار آمريکايی خرج برمی دارد و يا مثلاً به لباس و پوشش دختران و پسران نگاه کنيد؛ خيلی از مصارف ديگری که مردم به آن عادت کرده اند. اين نشاندهنده آن است که وضع درآمد و زندگی مردم .بهبود يافته است

در حالی که ظهور افغان از بهتر شدن وضع اقتصادی مردم می گويد، عده ای هم بر اين باورند که بالا رفتن قيمت مواد خوراکی و کرايه منازل در شرايطی که دولت نتوانسته است زمينه ايجاد اشتغال را فراهم کند و حتی شمار قابل ملاحظه ای از مردم کار و درآمدشان در ادارات دولتی را از دست داده اند، زندگی را برای مردم کم درآمد بخصوص در شهر های افغانستان دشوار کرده است

وضع زنان

تلاش در جهت بهبود وضعيت زنان يکی از مسايلی بود که در موافقتنامه بن بر آن تاکيد شده است؛ زيرا يکی از مسايلی که پای بسياری از کشورهای جهان را به نبرد با طالبان و در نتيجه قضايای افغانستان کشاند، محروم شدن زنان از حقوق سياسی و .اجتماعی شان در زمان طالبان بود

اگر معيار قضاوت، "دوران طالبان" باشد حالا وضعيت زنان بسيار بهتر شده است، اما بسياری از زنان افغان معتقدند که بهبود وضعيت زنان محدود به کابل وچند شهر ديگر افغانستان بوده است و در نقاط دور افتاده وعمدتاً روستايی افغانستان تغييرات چندانی .به نظر نمی رسد

کاترين وداع روزنامه نگار در کابل در اين مورد می گويد: " تغييرات تاحدی در کابل به چشم می خورد. ولی هنوز زنان هراس دارند، دليل استفاده بسياری از زنان از برقع در کابل ترس است. اما در مناطق روستايی و دور دست هنوز تفکر طالبانی حاکم است و زنان از بسياری از حقوق شان از جمله حق تحصيل، کار و حضور در اجتماع باز داشته می شوند. هنوز مورد لت و کوب (ضرب و شتم) قرار می گيرند و به زور به شوهر داده می شوند، اين گونه نمونه ها حتی در شهرهای افغانستان نيز وجود دارد

موافقتنامه بن در سه سال گذشته در افغانستان سند محکمی بود، صاحب نظران و نويسندگان حرکتهای سياسی دولت و جامعه .جهانی را براساس مفاد اين موافقتنامه ارزيابی و نقد می کردند

در چانه زنيهای سياسی در درون دولت و رسانه های وابسته به جناحهای مختلف بر اين سند استناد می شد و بالاخره حرکتهايی .مانند تشکيل لويه جرگه ها، تدوين و تصويب قانون اساسی و بالاخره انتخابات بر اساس موافقتنامه بن صورت گرفت

حقوق بشر

يکی از مسايلی که در موافقتنامه بن گنجانيده شده بود، تشکيل کميسيون مستقل حقوق بشر بود که هدف از آن، بهبود وضعيت رعايت حقوق بشر در افغانستان بود؛ دکتر سيما سمر رييس اين کمسيون معتقد است که علی رغم ايجاد اين کميسيون، تخطی از .حقوق بشر کاهش چندانی نيافته است

خانم سمر در مورد دلايل ادامه تخطی حقوق بشر گفت: "البته پيش از ايجاد کميسيون حقوق بشر، موارد تخطی از حقوق بشر در افغانستان ثبت نمی شد؛ در اين سه سال که کميسيون موارد تخطيها را ثبت کرده است، تاکنون ملاحظه نشده که موارد تخطی از .حقوق بشر کم شده باشد. اما مهم اين است که حالا مردم کميسيون را به عنوان يک مرجع می شناسند و به آن مراجعه می کنند

به نظر خانم سمر، دليل ادامه تخطی ها اين است که در افغانستان هنوز قانون حاکم نيست و بسياری افراد هنوز مافوق قانون عمل می کند و تا زمانيکه چنين وضعيتی ادامه داشته باشد نبايد انتظار داشت که تخطی از حقوق بشر در افغانستان متوقف شود يا کاهش .يابد

بازسازی

هرچند هيچ کس از بازسازی های که در سه سال گذشته صورت گرفته چشم پوشی نمی کند، اما شمار زيادی از مردم بر اين .نظرند که بازسازی بسيار کمتر و کندتر از حد انتظار بوده است

واقف حکيمی فعال سياسی در کابل می گويد آنگونه که انتظار می رفت به بازسازی زير بنايی و عرصه هايی که می توانست به .ايجاد اشتغال منجر شود، توجه نشده است

او می افزايد: "قرار بر اين بود که شاهراهها باز سازی شود، انرژی برق تامين شود و کارخانه ها فعال و ايجاد شوند. اما تا کنون حتی کارخانه هايی که از گذشته وجود داشت و تنها در سالهای جنگ آسيب ديده يا متوقف شده اند باز سازی نشده اند. مردم در ".کابل پايتخت هنوز حتی از طرف شب هم به اندازه کافی از انرژی برق تامين نيستند

دستاوردها

ولی با همه اينها مردم از انتقال آرام قدرت که در سالهای گذشته خونين بوده است، جلو گيری از جنگهای داخلی، تصويب قانون اساسی نسبتاً دموکراتيک، آغاز باز سازی ارتش و پليس ملی افغانستان ، باز سازی قسمتی از شاهراهها و مدارس، بازگشت صدها هزار مهاجر به کشور، ايجاد بيش از سیصد نشريه و برگزاری انتخابات رياست جمهوری را از دستاوردهايی می دانند که .زمينه عملی شدندش در موافقتنامه بن ميسر شد

بسياری از آگاهان مسايل افغانستان بر اين نظرند که موافقتنامه بن سبب شد تا افغانستان حرکتش را به سوی جامعه مدنی قانونمند و .با ثبات آغاز کند

سيما سمر رييس کمسيون مستقل حقوق بشر معتقد است که لازمه حرکت افغانستان به سوی ترقی و رشد اين است که رييس جمهور .منتخب در انتخاب اعضای تيمش دقيق باشد

او می گويد: "هرچند تنها ساختن کابينه حلال مشکل نيست، اما بدون شک تشکيل يک کابينه متخصص گام مهمی است. کميسيون حقوق بشر از آقای کرزی خواسته است تا کابينه اش را از افرادی تشکيل دهد که متخصص و کاردان باشند و در جرايم جنگی و ".تخطی از حقوق بشر دست نداشته باشند

مقامات دولتی افغانستان از جمله خود آقای کرزی نيز بارها نارسايی در برخی موارد از جمله کندی روند خلع سلاح را پذيرفته اند اما هميشه دليل آن را کابينه مصلحتی عنوان کرده اند که در موافقتنامه بن ساخته شده و مسووليت رهبری آن به آقای کرزی سپرده .شد

.از اين رو آقای کرزی در مبارزات انتخاباتيش بارها تکرار کرد که حاضر نيست حکومت آينده اش ائتلافی باشد

در حالی که فرصت کمی تا اعلام کابينه جديد آقای کرزی باقی مانده است، مردم منتظرند تا ببينند که آيا اين بار کابينه آقای کرزی متخصص، از نظر قومی فراگير و از نظر فکری يک دست ومتحد خواهد بود يا خير؟