مطبوعات آزاد که ره آوردبعد از سقوط رژیم طاغوتی طالبی است، اکنون به یک پدیده بی اهمیت نزد حکام بلند مرتبه کشور ما در حال گذار می باشد. آنچه که از طریق این مطبوعات منعکس می گردد در اکثر عر صه ها،دو لت و ارگان های مثلثی سه گانه اش را به تحلیل می گیرد و خواسته های مردم جنگ دیده بیش از دو دهه و نیم را باز تاب می دهد. امابا سکوت مقامات ذیصلاح می خورد که این سکوت وبها ندادن به ارزش های مطبوعات ، خطرناک تر از سانسور کشندهء رژیم های دیکتاتوری پرولتاریائی میباشد. بهر صورت قلم بدست جز این چاره یی ندارد تا درد های این ملت زجر کشیده را روی پاره کاغذی بریزد و به چاپ آن مبادرت ورزد. اکنون نگارشی بر نگرشی از کار کرد های وزارت پر مسئولیت تحصیلات عالی داریم که سرنوشت جامعه و نسل جوان به آن سخت گره خورده و پیوند نا گسستنی دارد. هدف از این نبشته ،معجزه طلبی و شتاب زدگی نبوده، بل بهبود طلبی در تداوم زمان می باشد، چه هرگاه این سال را با سال های پار در مقایسه بگیریم ،به عقب گرایی مواجه می شویم.
وزارت تحصیلات عالی بعد از استقرار حکومت موقت مانند سایر وزارت ها گام های نخستین اش را بر داشت که از آن جمله گشودن در های پوهنتون ها بروی محصلات و باز سازی بعضی آثار جنگ درپوهنحی ها را می توان نام گرفت. اما کار های عمده و بنیادی تر در حکومت انتقالی هر گز انجام نپذیرفت، زیرا که مقامات محترم به همان دستا ورد ها دوره موقت اکتفا کرده و همیشه از آن سخن راندند. بی خبری از گذشت زمان و عدم شناخت نبض زمان مارا همیشه ازکاروان تمدن دور نگهداشته است، روی این دلیل که مقامات آنزمان خواسته های معقول پوهنتون هارا نپذیرفته و پلان های کاری شان را مطرح نکرده بودند ، شاهد حوادث نا گوار مظاهرات خونین آنزمان هستیم. به اثبات می توان ادعا نمود که دوره انتقالی در وزارت تحصیلات عالی نسبت به حکومت موقت عاطل تر و بی ستراتیژی تر بود که هیچ گونه سعی و تلاش مثمر برای نهاد های تحصیلات عالی رو نما نگردید و این موضوع در همان وقت از طرف بنده در جریده اراده ارزیابی گردیده و اقبال چاپ یافت.
مربوطین وزارت تحصیلات عالی به مثابه جزئی از این ملت ،همه آرمان های خویش را به دو لت انتخابی بسته بودند تا با تغییر اتی که در کدر های کلیدی آ ن رو نما خواهد شد، شاید رنج های بیکران شان شفا یافته و خواسته های معقول شان بر آورده شود، اما دریغا که فراموش نموده بودند ، برای کرسی ها و کرسی نشین های کشور ما کدام بزرگ مرد دعای "یوم البتر" را نموده که عاید حال انتخابی ها نیز گردیده است.
اکنون که بیش از چهار ماه و اندی از استقرار دو لت ممثل اراده ملت! می گذرد، نگرشی بر کار کرد های ار گان های وزارت محترم تحصیلات عالی داریم که ازین قرار می باشد:
- رياست تحريرات که نسبت قحط الرجال در اينجا از دو دهه به دينسو يکتاز ميدان است راز موفقيت اش به کسي معلوم نيست. هر وزير را در چارديواري اتاقش محصور نگه داشته و از تمام ارگانهاي دومي آنرا مجزا ساخته، حتي ملاقات هاي جناب وزير را نيز محدود ميسازد تا تمام گزارشات طبق ميل خود را از اوضاع براي مقام محترم ارائه داشته و حلقه خاص خود را حتي تا پوهنتون ها گسترش داده است . تمام امور را اداره کرده و احکام را طبق ميل و سليقه هاي شخصي خود تحريرمی کند. جالب اینکه از طرف مقام محترم وزارت نيزدر هر دوره صحه گذاشته ميشود. حرفش قانون است، استدل و پلان اش تطبيق شدني. شخصي که از گزند رژيم هاي کمونيستي ، جهادي ، طالبي، موقت ، انتقالي و بالاخره انتخابي در امان است. در مقرري ها نقش عمده و در رابطه سالاري يد طولائي دارد و همواره ميکوشد تا مقام محترم وزارت را از زیر دستان دور نگهداشته و از مشکلا ت و واقعیت های عینی موسسات تحصیلات عالی بی خبر نگهدارد.
- ریاست محصلان که مقرری مقامش در زمان وزیر محترم قبلی به اساس روابط منطقه ای صورت گرفته است، از اداره و تجارب مربوط به آن اطلاع انکی هم ندارند. زیرا ایشان استاد ومتخصص تر بیت بدنی هستند، به همین دلیل ریاست مذکور به مرکز بیروکراسی وزارت معروف است. علاوه بر آن ،درین ریاست با مراجعین محترم بر خوردهای نا پسند نیز صورت می گیرد.
- ریاست نشرات که متصدی قبلی آن نیز به اساس روابط ولایتی ویا وطن داری تقرر حاصل نمو ده بود،در همین نزدیکی ها به دلیل نا معلومی استعفا کرده و به انتقاد از وزارت پرداخته است. چندی پیش ریاست نشرات، بمثابه یک ارگان مجزا از وزارت احساس می شد و آنقدر در تجملات اداری غرق بود که از استقامت اصلی کاری اش یعنی طبع و نشر، اصلا خبری نبود . شاید تا بحال چنان باشد.
- در ریاست پلان بعد از تغییر و تبدیل مکرر دراین اواخر بی پلانی داد می کشد. پست معاونیت پلان به یک پست پر در آمد(!) تبدیل شده است.
- انتصاب شخصی که از نظر صلاحیت علمی باید پوهاند و یا معادل آن باشد در مقام ریاست تفتیش از خواسته های مهم استادان می باشد، جای تعجب این است که بعضا افرادی پوهنتون ها را تفتیش می کنند که از نظر صلاحیت علمی در سطوح بسیار پایین قرار دارند.
- کار در ریاست ارتباط خارجه و امور فرهنگی را صرف تقسیمات بورس ها میان اراکین خود وزارت تشکیل می دهد. توزیع غیر عادلانه بورس ها، معرفی نهاد های تحصیلی به مراجع کمک دهنده به طور نا متوازن و عدم درک از جلب کمک هادر رشته های بنیادی پوهنتون ها را از نا رسایی این ریا ست می توان نام برد.
اسمای بعض مقامات در زیر شیشه میز کار مقام محترم ریاست بخاطر اینکه فراموش جناب شان در اثنای توزیع بورس ها نگردد، هنوز هم موجود است. اگر تمام سفر های رسمی اراکین وزارت را طی دوره موقت و انتقالی جمع بندی نماییم و نتایج آن را مورد پرسش قرار دهیم کدام دستاورد ویژه ای را حصول نخواهیم کرد.
- ریاست لیلیه ها و اماکن که یک پست" تورمی" می یاشد از بدو تاسیس جز بر چالش های این وزارت افزوده کار قابل درکی دیگری نتوانسته انجام دهد. به همین اساس ما شاهد وقایع نا هنجار لیلیه ها و توزیع اپارتمان ها در این وزارت می باشیم.
- مهمتر از همه ریاست محترم انسجام امور اکادمیک است که رئیس محترم آن هر کاره این وزارت می باشد. علاوه بر رئیس انسجام امور اکادمیک، رئیس کمیسیون ترفیعات علمی، رئیس کمیته نشرات وزارت ،استاد بر حال پوهنحی وترنری، رئیس کمیته امتحانات کانکور پوهنتون ها، اکثر اوقات سرپرست معینیت وزارت و شاید هم عضو شورای علمی پوهنحی وترنری باشد . یقینا در هیچ جا حضور موثر و محسوس ندارد. به قانون دانی مشهور است اما یکنفر با همه این پست ها ؟ مو صوف چگونه می تواند از عهده این همه امور موفقانه بدر آید؟ قضاوت به خوانندگان گرامی محول می گردد (نتایج کانکور امسال شاهد خوب این مدعا ست، شما خود داوری نمایید).
- کمیسیون نشرات که وظیفه بررسی کتب نگاشته شده اساتید را دارد، با سا طور شکلیات همواره محتوا قیمه می کند و روی همین علت تالیف، تر جمه و نگاشتن کتاب بخاطر ار جحیت برای این کمیسیون، جرات شیر می خواهد. در این کمیسیون یا کمیته نسبت نبود یک طرزالعمل مکمل و واحد نگارش، نظریات و سلیقه های متحول شخصی اعضای آ ن که عاری از تعصبات و عقده نمی تواند باشد، حکمفرمایی دارد.
هدف از تذکرات بالا را نبود یک پلان بنیادی و سترا تیژی دقیق وعلمی که بر مبنای تحلیل از جامعه ما متکی باشد تشکیل می دهد و همچنان تعیینات در ریم قبلی بر پایه اصول ملیتی انجام گرفته که تا کنون به همان گونه پا بر جاست. در مدت کار محترم وزیر صاحب جدید که یک شخص پوهنتونی نیز می باشد تا اکنون تحول و تغییر بنیادی محسوس نیست. مثلا پلان های درسی مفردات در سی در اکثر پوهنتون ها به حال سی یا حتی چهل سال قبل باقی منده، ماخذ های جدید به دسترس استا دان قرار ندارد، لا براتوار ها خالی از وسایل لابرااتواری اند کمپیوتر ها در مراکز کمپنوتر پوهنحی ها زندانی اند، موتر های وزارت مال شخصی روسا ی محترم می باشد. قوانین،لوایح و طرزالعمل ها از زمان های رژیم کمونستی باقی مانده و قابل تطبیق می باشند که با جو سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کنونی ساز گاری ندارند. هر گز وزیر صاحب جدید در زمینه مشکلات محصلان و استادان پرسش بعمل نیاور ده اند. هر چند یکبار محترم پو هاند شهرانی که سمت مشاورت ومعاونیت ریاست دو لت را داشتند خواهان نظریات کتبی استادان گردیدند. چون استا دان به یخ نگاشته بودند ، در پیتو نبش اتاق شان آب شد. یکی از پیشنهادات را تاسیس "دیپارتمنت پروگرامها مفردات درسی" در چوکات ریاست محترم انسجام امور اکادمیک تشکیل می داد که جامعه عمل نپوشید.
معینت و یا مشاورت بازسازی که پیوسته در تحول و تغییر نام بوده به جز از توقف کار ساختمان شهرک استادان، کانکریت ریزی صحن وزارت، اعماریک محراب مسجد ویک باب مهمانخانه در جنب تعمیر وزارت کار مثمر دیگر را انجام نداده است. حالا آنکه این بازسازی باید حنبه های مادی و معنوی پوهنتون ها را در برداشته باشد. اجبار در تطبیق سیستم کردیت که ین نسخه ترجمه شده مشاوران غرب دیده است در بعضی بوهنتون ها که از چند سال قبل تطبیق شده و بی نتیجه میباشد ، مسا له داغ دیگر است که شاید پیامد های ناگوار در قبال داشته باشد، زیرا برای تطبیق هر سیستم نخست باید بسترش هموار گردد یعنی لابراتوار مجهز، کتابجانه مکمل و دارای کتابهای تازه و جدید، سایر مواد سمعی وبصری معاصر (انترنت) از ضمیمه های مهم سیستم کریدت است. کیفیت درس در تغیر سیستم نه بلکه در تامین نیازمندی ها و مجهز ساختن پوهنتون ها باید جستجو گردد نه در سیستم های دگم و ترجمه ای که همیشه تجربه تلخ اش را این جامعه احساس نموده است.
مطلب خطر نا کتر دیگر تاسیس پوهنتون های متعدد در ولایات کشور که به اساس فشار های گوناگون وسایر عوامل غیر معقول تشکیل گردیده که بدون تعمیر مناسب ، استادان معیاری ، تجهیزات و کتابخانه ها همین اکنون به فارغ دهی نیز رسیده اند . توحید این همه پوهنتون ها در چار یا پنج ولایت به اساس نیاز مندی ها با ید به اسرع وقت انجام گیرد .
امید با توجه به مختصر نگرشی که صورت گرفت مقامات محترم ذیصلاح در اصل تعنیات به اساس شایسته سالاری، کار فهمی، لیاقت و طرح پلان های بنیادی به اساس ژرف نگری جامعه افغانی ،ا ستقامت کاری شان را باز نگری کرده که در این راستا اساتید محترم نیز آماده همکاری اند تا با سرنوشت هزاران جوان این کشور سطحی نگری نگردد.
