صديق برمک در فيلم خود کوشيده است تا گوشه هايی از سال های سياه حکومت طالبان را بر پرده بياورد
عصر سه شنبه، بيستم ماه مه، فيلم اسامه در برنامه پانزده روزه کارگردانان جشنواره کن به نمايش درآمد و مورد تشويق تماشاگرانش قرار گرفت.
اسامه نخستين فيلمی است که بعد از سقوط حکومت طالبان در افغانستان تهيه شده و نخستين فيلم بلند صديق برمک، کارگردان چهل ساله افغان است.
صديق برمک که تحصيلات سينمايی خود در سال 1987 در دانشگاه مسکو به پايان رسانده است، قبل از برقراری حکومت طالبان در مرکز سينمايی افغانستان کار می کرد و همان زمان چهار فيلم کوتاه و دو فيلم مستند هم ساخت.
او که اکنون مجددا امکان فيلمسازی پيدا کرده است، کوشيده است تا گوشه هايی از سال های سياه حکومت طالبان را بر پرده بياورد.
در گفتگويی که با صديق برمک داشتم گفت که "تمامی داستان فيلم بر مبنای حوادث و رويدادهای مستندی ساخته شده است که يا خودم شاهد بوده ام و يا اينکه از گوشه و کنار شنيدم و يا دوستانی توسط نامه از کابل و از درون حاکميت برايمان می فرستادند."
داستان فيلم او داستان دردناک زنان و کودکان افغان و رفتار ظالمانه ای است که به نام مذهب و شريعت به آنان می شده است.
در حکومت طالبان، زنان بدون همراه بودن با مرد يا پسرشان حق بيرون آمدن از خانه را نداشتند، هر چند ما تظاهرات وسيعی از زنان زير برقع را می بينيم که با شعارهای "ما بيوه هستيم به ما کار بدهيد" يا "به ما رحم کنيد" در حال راه پيمايی هستند.
زن بی نوای بيوه ای که کارش را در بيمارستان از دست داده است و با مادر پيرش زندگی می کند و پسری هم ندارد، "اسامه" دختر دوازده ساله اش را لباس پسرانه می پوشاند تا بتواند از خانه بيرون رود و کار کند و نان آور خانواده باشد.
صديق برمک گفت:"موضوع دختری را که می خواهد برای نجات خودش و سير کردن خودش پسر شود، از خبر يک روزنامه گرفتم."
در داستان فيلم همه زمينه های غمخواری و همدلی با اين بينوايان فراهم است. به خصوص زمانی که پسران خردسال را جمع می کنند تا آنها را برای سپاه طالبان پرورش دهند و دخترک هم در بين آنهاست.
ترس اسامه از شناخته شدن و ضعف جسمی اش در مقايسه با پسرها و نگاه های مشکوکی که به او می شود، همگی صحنه هايی ترحم برانگيزند.
و بسا اتفاقات غيرمنتظره ای که برای او می افتد مثل وقتی که همه آنها را به حمام می برند تا روش اسلامی غسل کردن و طاهر شدن را به آنها بياموزند با همه اعمالی که ملا انجام می دهد و سخنانی که بر زبان می آورد.
سرانجام راز دختر درمانده، هنگامی که در نماز خواندن اشتباه می کند، فاش می شود. برقع بر سرش می اندازند و به زندان زنان می برند و حکم به سنگسارش می دهند.
اما اسامه توسط قاضی شرع نصيب همان ملای پير می شود و به جمع زنان متعدد او می پيوندد.
فيلم اسامه به عنوان نخستين فيلم بلند کارگردانش کانديدای جايزه دوربين طلايی هم هست.
صديق برمک فيلمش را به صورت محصول مشترک با همکاری يک شرکت ژاپنی و يک شرکت ايرلندی تهيه کرده است.
محسن مخملباف و خانه فيلم مخملباف هم افراد فنی و وسائل کار در اختيار او گذاشته اند که از آنها بسيار سپاسگزار بود.
صديق برمک گفت حوادث سال های اخير و جنگ های 1992 تا 1996 و روی کار آمدن طالبان، منجر به بسته شدن درهای استوديوهای سينمايی افغانستان شد و اکثر آدم های حرفه ای مجبور شدند به کشورهای خارج بروند و اين مهاجرت ها يکی از اثرات بد ظهور
طالبان بود.
دوشنبه شب گذشته شانزدهم ژوئن، مراسمی در مرکز يونسکو در پاريس برگزار شد. آقای ماتسورا، مدير کل يونسکو، پلاک يادبود فلينی را که هديه اين سازمان فرهنگی به فيلمسازان برگزيده است، به صديق برمک کارگردان افغان فيلم اسامه اهدا کرد.
در اين مراسم که تنی چند از سفرای کشورهای جهان در يونسکو و برخی از شخصيت های هنری و فرهنگی از جمله کلوديا کارديناله، ستاره قديمی سينمای ايتاليا، دوشس لوکزامبورگ، وزير اطلاعات و فرهنگ افغانستان و شاهزاده ميرويس فرزند پادشاه سابق افغانستان حضور داشتند.
مدير کل يونسکو از فيلم اسامه که به وضعيت اندوهبار زندگی زنان در افغانستان زمان طالبان می پردازد، تمجيد کرد و صديق برمک را به حق شايسته دريافت پلاک فلينی دانست.
اسامه نخستين محصول سينمای افغانستان بعد از سقوط طالبان است که امسال در بخش "دو هفته کارگردانان" در جشنواره فيلم کن نمايش داده شده و داوران جايزه دوربين طلائی ديپلم افتخاری به کارگردان آن دادند.
بعد از دريافت پلاک فلينی ، صديق برمک در گفتگويی گفت " افتخار می کنم که لوح فلينی سينماگر معروف و محبوب من که راه انسانيت و عشق مظهر آشکاری در همه آثارش بود به من اهدا شد و من فکر می کنم که اين لوح سپاس و قدردانی از فيلم من نيست بلکه از تحمل و صبر ملت افغانستان است که سالها بسيار مصيبت های زيادی کشيدند و رنج فراوان ديدند و من اين لوح را تقديم می کنم به آن ملت".
صديق برمک که اهدای جايزه را نقطه عطفی در تاريخ سينمای افغانستان می داند اظهار اميدواری کرد که نه تنها جوانانی که اکنون در کشور او به فيلمسازی رو آورده اند بلکه همه کسانی که در سينمای افغانستان فعال بودند و مهاجرت کرده اند، به کشور بازگردند و ما بتوانيم هر سال فيلمهائی را به جشنواره های جهانی بفرستيم.
برمک گفت " دنيا متوجه شده است که اگر افغان ها بتوانند نفسی به راحتی بکشند، استعداد اين را دارند که سازنده صلح و آرامش باشند و عشق بيافرينند.
فيلم اسامه اواخر ماه ژويه امسال در کابل و شهرهای ديگر افغانستان به نمايش در خواهد آمد.
صديق برمک در پايان سوآل من در باره وضعيت سالن های سينما در افغانستان گفت " بدون شک مشکلات تکنيکی فراوانی دارد ولی خوشوقتانه در بسياری از کشورها و بخصوص در فرانسه به رهبری کارگردان معروف "کلود للوش " و دوست خوب من "دنيس دانوويچ" همکاری برای بازسازی سينماهای کابل برقرار شده است. در نخستين اقدام سينمای "آريانا" نو سازی خواهد شد و اميدوارم که در بقيه شهرها هم سينما ها آرام آرام فعاليت خودشان را از سر گيرند. همين الان در سرتاسر افغانستان در مجموع ما دارای پانزده سينما هستيم
اسامه برنده جايزه برتر مونترال شد
صديق برمک جايزه اصلی جشنواره " فيلم نو و رسانه نو" در شهر کانادايی مونترال را نصيب خود کرد.
اسامه در جشنواره امسال کن در فرانسه نيز با استقبال عمومی مواجه شده بود. اين نخستين فيلم افغان بود که در جشنواره کن نمايش داده می شد.
برمک در جشنواره کن گفت که اميدوار است با اين فيلم جهان را از وضعيت ناگوار زنان افغان باخبر کند.
وی گفت: "تغييراتی حاصل شده است، اما در مجموع خيلی عمده نيست. برخی از دخترها حالا به مدرسه می روند و کار می کنند، اما اکثر زن ها فقير و تحصيل نکرده هستند و بسياری از آنها مجبورند گدايی کنند و خيلی از آنها هنوز از طالبان وحشت دارند."
اسامه، برنده جايزه بهترين فيلم خارجی در مراسم گلدن گلوب
جايزه بهترين فيلم خارجی نصيب فيلم افغانی اسامه به کارگردانی صديق برمک شد . اين نخستين فيلم بلند ساخته يک کارگردان افغان پس از سقوط طالبان است. جايزه گلدن گلوب که توسط "اتحاديه مطبوعات خارجی هاليوود" اهدا می شود از شاخص های عمده پيش بينی جوايز اسکار است که فهرست نامزدهای آن سه شنبه 26 ژانويه اعلام خواهد شد.
